Trong giao dịch dân sự và kinh tế, không ít trường hợp các bên sau khi đặt bút ký kết mới nhận ra những điều khoản bất lợi hoặc hoàn cảnh thực tế thay đổi khiến việc thực hiện hợp đồng trở nên khó khăn. Việc nắm rõ các căn cứ pháp lý để đơn phương chấm dứt, tuyên bố vô hiệu hay đàm phán lại nội dung hợp đồng là chìa khóa quan trọng để cá nhân và doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi, tránh những thiệt hại tài chính kéo dài.

Nhiều cá nhân và doanh nghiệp sau khi đặt bút ký vào bản hợp đồng kinh tế hoặc dân sự mới nhận ra các điều khoản quá khắt khe hoặc không còn phù hợp với thực tế. Câu hỏi đặt ra là liệu chúng ta có quyền hủy bỏ những cam kết đã ký hay phải chấp nhận rủi ro để thực hiện đến cùng. Câu trả lời nằm ở sự giao thoa giữa nguyên tắc tự do thỏa thuận và các quy định về hợp đồng vô hiệu trong hệ thống pháp luật dân sự hiện hành.

Cách phổ biến nhất để xử lý một hợp đồng bất lợi là dựa trên chính các điều khoản đã giao kết. Thông thường, một hợp đồng chặt chẽ luôn dự phòng điều khoản về đơn phương chấm dứt hợp đồng. Nếu chấp nhận trả một khoản phí phạt vi phạm hoặc bồi thường thiệt hại theo thỏa thuận, bên thấy bất lợi hoàn toàn có thể dừng hợp đồng. Bên cạnh đó, nếu đối tác vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ, đây chính là căn cứ pháp lý để hủy bỏ hợp đồng mà không phải bồi thường, giúp bên bị vi phạm thoát khỏi những ràng buộc không còn giá trị.

Nếu việc ký kết diễn ra trong trạng thái bị lừa dối, đe dọa hoặc có sự nhầm lẫn nghiêm trọng về nội dung, pháp luật cung cấp cơ chế tuyên báo hợp đồng vô hiệu. Trường hợp đối tác cố tình đưa ra thông tin sai lệch về đối tượng giao dịch, bên bị lừa dối có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố văn bản đó không có giá trị pháp lý. Tương tự, nếu các bên nhầm lẫn về nội dung cốt lõi khiến mục đích giao kết không đạt được, bên bị nhầm lẫn có thể yêu cầu thay đổi hoặc hủy bỏ, dù việc chứng minh tại cơ quan phán quyết thường đòi hỏi hệ thống bằng chứng rất khắt khe.

Trong bối cảnh kinh tế biến động, quy định về thực hiện hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản trở thành một “cửa thoát” quan trọng. Khi xảy ra những sự kiện nằm ngoài dự tính như chính sách pháp luật thay đổi đột ngột hoặc thiên tai làm cho việc tiếp tục thực hiện hợp đồng gây thiệt hại nghiêm trọng, một bên có quyền yêu cầu đối tác đàm phán lại. Nếu quá trình đàm phán không đạt kết quả, Tòa án có thể xem xét chấm dứt hợp đồng tại một thời điểm nhất định hoặc điều chỉnh các điều khoản để cân bằng lại quyền lợi cho các bên.

Một lưu ý quan trọng trước khi tìm cách hủy bỏ là cần xem xét kỹ các xác nhận đã ký, đặc biệt là các thuật ngữ khẳng định trạng thái như chữ “Đã”. Việc ký xác nhận vào các nội dung như “đã kiểm tra và đồng ý với toàn bộ điều khoản” hay “đã nhận bàn giao đầy đủ” sẽ tạo ra bằng chứng chống lại chính người ký. Khi đó, việc chứng minh mình bị bất lợi hay bị lừa dối trở nên cực kỳ gian nan vì chữ “Đã” xác nhận sự kiện pháp lý đã hoàn thành và được thừa nhận bởi các bên tham gia.

LUẬT KỶ NGUYỄN – ĐỒNG HÀNH PHÁP LÝ CÙNG BẠN

• Hotline: 0888.584.575 – 0903.531.333

• Địa chỉ: Đường số 16, Lô S13, KĐT An Cựu City, TP. Huế.