Trong thuật ngữ pháp lý của ngành hình sự, sự thay đổi vị trí giữa hai từ “phạm tội” và “tội phạm” không đơn thuần là cách chơi chữ, mà là sự phân định ranh giới giữa hai khái niệm hoàn toàn khác biệt. Việc nhầm lẫn giữa “Phạm tội có tổ chức” và “Tội phạm có tổ chức” là điều rất phổ biến đối với người dân. Tuy nhiên, dưới góc độ luật hình sự, một bên dùng để chỉ phương thức thực hiện của một vụ án cụ thể, trong khi bên còn lại phản ánh cả một hệ thống hoạt động mang tính quy mô và dài hạn.

Xét về bản chất, Phạm tội có tổ chức được định nghĩa là một hình thức đồng phạm, có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm theo quy định tại Khoản 2 Điều 17 Bộ luật Hình sự. Đặc điểm nhận diện của nhóm này là có sự bàn bạc, lên kế hoạch tinh vi và phân công vai trò rõ ràng giữa các thành viên bao gồm người cầm đầu, người thực hành và người giúp sức. Bản chất của mối quan hệ này mang tính chất vụ việc; khi mục đích của vụ án cụ thể đó đạt được, nhóm đối tượng có thể tự giải tán mà không duy trì sự gắn kết lâu dài.

Ngược lại, Tội phạm có tổ chức lại phản ánh một hệ thống hoạt động được thực hiện bởi các tổ chức tội phạm quy mô và phát triển. Thay vì chỉ xuất hiện ở một vụ án đơn lẻ, hình thái này hoạt động mang tính chính quy, diễn ra liên tục trong một khoảng thời gian và không gian nhất định. Mục tiêu cốt lõi của các tổ chức này là hướng mọi nỗ lực và hành vi vi phạm pháp luật để đạt được lợi nhuận khổng lồ hoặc quyền lực thông qua các phương tiện bất hợp pháp. Cơ cấu tổ chức của chúng có tính bền vững, chặt chẽ và vận hành chuyên nghiệp giống như một “doanh nghiệp ngầm”.

Mối quan hệ giữa hai khái niệm này được vận hành theo một nguyên tắc logic một chiều: Mọi hành vi thuộc phạm trù “Tội phạm có tổ chức” dứt khoát phải được thực hiện bằng phương thức “Phạm tội có tổ chức”. Thế nhưng, chiều ngược lại thì không đồng nhất. Không phải bất kỳ vụ án nào áp dụng phương thức “Phạm tội có tổ chức” cũng đều được nâng lên quy mô của “Tội phạm có tổ chức”.

Để dễ hình dung, một nhóm vài đối tượng cùng bàn bạc, phân công người bẻ khóa, người cảnh giới để đột nhập một tiệm vàng rồi chia nhau tài sản thì được xác định là Phạm tội có tổ chức vì có sự câu kết và vạch kế hoạch. Tuy nhiên, vụ việc này không thuộc phạm trù Tội phạm có tổ chức vì nhóm này không phải là một mạng lưới tội phạm hoạt động mang tính hệ thống, quy mô dài hạn. Việc định vị chính xác hành vi vi phạm thuộc nhóm nào có ý nghĩa tối quan trọng để các cơ quan tiến hành tố tụng định khung hình phạt. Trong mọi trường hợp, “Phạm tội có tổ chức” luôn là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự rất nặng, đặc biệt là đối với vai trò của người chủ mưu, cầm đầu nhằm răn đe các liên minh tội phạm trong xã hội.

LUẬT KỶ NGUYỄN – ĐỒNG HÀNH PHÁP LÝ CÙNG BẠN

• Hotline: 0888.584.575 – 0903.531.333

• Địa chỉ: Đường số 16, Lô S13, KĐT An Cựu City, TP. Huế.