Hành vi sử dụng trái phép chất ma túy hiện được phân loại xử lý theo hai hình thức pháp lý khác nhau tùy thuộc vào đối tượng và tiền sử chấp hành quy định của người vi phạm: xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Sự điều chỉnh này tạo ra ranh giới rõ ràng nhằm tăng cường tính răn đe và nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tệ nạn xã hội.

Xử phạt hành chính đối với người vi phạm lần đầu

Đối với những trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy nhưng không thuộc diện bị truy cứu trách nhiệm hình sự, cơ quan chức năng sẽ áp dụng các chế tài hành chính nghiêm khắc theo quy định hiện hành. Chế tài áp dụng cụ thể bao gồm:

• Phạt tiền hoặc cảnh cáo: Người vi phạm sẽ bị áp dụng hình thức phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền tùy theo mức độ vi phạm.

• Tịch thu tang vật: Áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ tang vật cũng như các phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm.

• Biện pháp ngăn chặn kèm theo: Tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể, người vi phạm sẽ bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính là đưa vào cơ sở cai nghiện tự nguyện hoặc cai nghiện bắt buộc theo quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy.

Truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp đang trong diện quản lý

Hành vi sử dụng trái phép chất ma túy sẽ cấu thành tội phạm và bị xử lý bằng hình phạt tù có thời hạn nếu người vi phạm thực hiện hành vi này trong khi bản thân đang thuộc một trong các trường hợp quản lý đặc biệt. Các diện đối tượng bị áp dụng chế tài hình sự bao gồm:

• Người đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc đang chịu sự điều trị nghiện chất ma túy bằng thuốc thay thế.

• Người đang trong thời hạn quản lý sau khi hoàn thành quá trình cai nghiện ma túy.

• Người đang trong thời hạn kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện và đang trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy.

• Người đang trong thời hạn kể từ khi tự ý chấm dứt việc cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc tự ý bỏ điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế.

Đối với các trường hợp nêu trên, người phạm tội sẽ phải đối mặt với hình phạt tù có thời hạn. Đặc biệt, nếu người vi phạm tiếp tục có hành vi tái phạm đối với tội danh này, mức hình phạt tù áp dụng sẽ nghiêm khắc hơn rất nhiều.

Hướng dẫn áp dụng thống nhất của cơ quan xét xử

Để bảo đảm tính đồng bộ và tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật, Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành hướng dẫn nghiệp vụ cụ thể cho các cơ quan tiến hành tố tụng. Theo đó, việc xác định trách nhiệm hình sự tuân thủ nghiêm ngặt hai nguyên tắc cốt lõi:

• Không phụ thuộc vào thời điểm lập hồ sơ quản lý: Chỉ cần người vi phạm thực hiện hành vi sử dụng ma túy trong lúc bản thân đang còn nằm trong một trong các thời hạn quản lý, cai nghiện hoặc điều trị nêu trên thì đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Quy định này được áp dụng đồng bộ, không xét đến việc các thời hạn quản lý đó được thiết lập trước hay sau khi điều luật mới có hiệu lực thi hành.

• Tách biệt rõ ràng theo từng tội danh: Chế tài xử lý quy định tại nội dung này chỉ áp dụng riêng biệt cho hành vi sử dụng (tiêu thụ) chất ma túy. Trong trường hợp cơ quan chức năng phát hiện người vi phạm có thêm các hành vi khác như cất giấu (tàng trữ), vận chuyển, mua bán hoặc đứng ra tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, cơ quan tố tụng sẽ áp dụng các điều luật hình sự tương ứng cho từng hành vi cụ thể để xử lý nghiêm theo quy định củaphápluật.

LUẬT KỶ NGUYỄN – ĐỒNG HÀNH PHÁP LÝ CÙNG BẠN

• Hotline: 0888.584.575 – 0903.531.333

• Địa chỉ: Đường số 16, Lô S13, KĐT An Cựu City, Thành phố Huế.